Γλαδίολος ο Ιταλικός, gladiolus italicus

                                                                           Όμορφο πολυετές βολβώδες φυτό το συναντάμε σχεδόν σπάνιο, σε  ελαιώνες και ακαλλιέργητα χωράφια. Το είδος τείνει να εξαφανισθεί από την περιοχή, πιθανό από την  υπέρ συλλογή από τους εκδρομείς ειδικά την ημέρα της πρωτομαγιάς.

Ίριδα η κονδυλόριζη, iris tuberosa

                                            Όμορφο ανοιξιάτικο φυτό, ίρις, με ύψος τετραγωνικού βλαστού έως δεκαπέντε εκατοστά. Άνθος ωχρό πράσινο ή κίτρινο,με τρία μεγάλα <πέταλα>, στις άκρες και στο μέσον από κάθε ένα από αυτά υπάρχει μαύρο χρώμα ,ωσάν βελούδο. Συνώνυμο: Hermodactylus tuberosus ή Ερμοδάκτυλος ο κονδυλόριζος,με ρίζα Ελληνική λέξη. Ενδιαίτημα φρυγανότοποι και βραχώδης πλαγιές σε χαμηλούς λόφους της περιοχής.

Romulea linaresii

                  Η Romulea linaresii είναι  ένα πολύ μικρό βολβώδης φυτό της οικογένειας Iridaceae.

                    Την συναντάμε αρχές της άνοιξης  συνήθως σε βραχώδης ασβεστολιθικές πλαγιές , και άγονες εκτάσεις ,του λόφου Μπαθίστα έως  300 μέτρα υψόμετρο.

                   Το  μικρό άνθος αποτελείται από έξη πέταλα  μωβ με ιώδης κατά μήκος γραμμώσεις , μυτερά στην άκρη και πιο σκούρα περιοχή προς τους στήμονες .

Οι στήμονες είναι κίτρινου χρώματος.

               Τα φύλλα σε κάθε φυτό είναι στενά πράσινα από ένα έως τρία και αρκετά μακρυά.

Ένα παρόμοιο φυτό υπάρχει σε άλλες βόρειες περιοχές η Romulea  bulbocodium.

Τα άνθη του είναι  μεγαλύτερα  έως 3 εκατοστά, με κίτρινο εσωτερικό λαιμό

Επίσης σε παραθαλάσσια περιοχή της Σιθωνίας βρέθηκε και η Romulea columnae

Ανθη  χρώματος απαλού λευκού με σκουροκίτρινες εσωτερικές γραμμώσεις

Gynandriris sisynchium, Γυνανδρίρις το σισυρίγχιο

Μία όμορφη μικρή ιρις, της οικογένειας  Iridaceae,  ανθίζει αρχές της άνοιξης.

                         Η Γυνανδρίρις ήταν αρκετά γνωστή στους αρχαίους Ελληνες και βοτανολόγους της εποχής, και το sisynchium  έχει αναφορά από τον Θεόφραστο.

Το φυσικό περιβάλλον ανάπτυξης του φυτού είναι  άγονες πλαγιές, φρυγανότοποι, και λόφοι έως 450 μέτρα υψόμετρο.

                     Το υπόγειο τμήμα του αποτελείται από βολβό, μέ διάρκεια ζωή του να είναι αρκετά χρόνια.

Παρατηρώντας το άνθος βλέπουμε ότι έχει τρία μεγάλα εξωτερικά και περισσότερα μικρότερα  εσωτερικά πέταλα.

                          Τά εξωτερικά άνθη  μπορούν να φθάσουν σε μήκος και τα πέντε εκατοστά, που συνήθως στηρίζονται σε λεπτό σωλήνα, με εξωτερικά περίβλημα αποξηραμένα φύλλα.

                         Τα φύλλα τού άνθους έχουν χρώμα κυανό, και στο κέντρο φέρουν κίτρινες ή λευκές περιοχές, με κυανά στίγματα.

                        Τα φύλλα  που βγαίνουν από τη ρίζα του βλαστού είναι πράσινα λεπτά και αυλακωτά αναπτύσσονται σε ικανοποιητικό μήκος. 

Iris attica, Ίρις η αττική

                                       Είναι ένα  πολυετές  μικρό φυτό, της οικογένειας  Iridaceae, που φύεται σε αρκετά σημεία του όρους Μερέντα.

Το ύψος του περίπου δέκα εκατοστά.

                               Κατά την άνθηση τα εξωτερικά φύλλα του άνθους γυρνούν εντυπωσιακά  προς την γή, ενώ τα εσωτερικά είναι μεγάλα, όρθια και μυτερά στην άκρη.

                                 Το χαρακτηριστικό τους είναι το πολύ χνουδωτό τμήμα εσωτερικά  στο κέντρο, στα φύλλα του άνθους.

                                 Το κάθε φυτό  είναι πολύχρωμο, συνήθως ανοιχτού χρώματος, λευκού ή κίτρινου, με ιδιαίτερες αποχρώσεις στις νευρώσεις του φύλλου.

                                        Τη βρίσκουμε  αρχές της άνοιξης σε πετρώδης πλαγιές, και παρά τις φωτιές των τελευταίων ετών στην περιοχή συνεχίζει εντυπωσιακά να ομορφαίνει και να προαναγγέλει την άνοιξη.

Crocus cartwrightianus

Ανήκει στην οικογένεια Iridaceae

                               Είναι  ένα από τα ωραιότερα φθινοπωρινά  αγριολούλουδα , που τα συναντάμε στην περιοχή μας.

                           Πανδαισία χρωμάτων στίς πετρώδης  άγονες πλαγιές, ακόμη και στίς καμένες,  λές και ζωγράφος με πινελιές βάφει αυτά τα όμορφα και εύθραστα  φθινοπωρινά αγριολούλουδα.

                                       Το άνθος φυτρώνει από το βολβό, μέσω ενός σωλήνα μικρής διαμέτρου, όπως και τα φύλλα.

Τά άνθη έχουν έξη πέταλα και είναι συνήθως σκούρα ή λευκά με μοβ γραμμώσεις και νεύρα.

Στο εσωτερικό του άνθους υπάρχουν οι ανθήρες με κίτρινο χρώμα, και τά λεγόμενα  στίγματα με κόκκινο χρώμα, τα οποία είναι λεπτά και  είναι μακρύτερα από το άνθος.

Τα φύλλα πράσινα λεπτά και μακρυά,με λευκές  γραμμώσεις στο κέντρο

                            Τέλεια χρώματα  σε αυτά τα πολύ όμορφα αγριολούλουδα της Αττικής, που ανθίζουν στα μέσα Νοεμβρίου.

Οι κρόκοι ήταν πολύ γνωστοί από την αρχαιότητα , και το όνομα κρόκος  προέρχεται από τη μυθολογία, το δε προσωνύμιο cartwrightianus εδόθη προς τιμή ενός Άγγλου ερευνητή, που πήρε πρώτος δείγμα από το συγκεκριμένο φυτό.

Το φυσικό περιβάλλον ανάπτυξή τους  στη περιοχή μας είναι οι βραχώδεις τοποθεσίες και πλαγιές, με χαμηλό υψόμετρο, συνήθως φυτρώνει σε μεγάλους πληθυσμούς στον λόφο Μπαθίστα.

                                Ο κρόκος αυτός είναι  συγγενικός του ήμερου κρόκου και καλλιεργείται σε αρκετές περιοχές της Κοζάνης.

Από τα μέσα Οκτωβρίου ο πρώτος κρόκος  που κάνει δυνατή παρουσία, σχεδόν παντού αναφέρεται ως  Crocus cancellatus, ως επίσης είχε επισημανθεί στη διεύθυνση παλιότερα.

https://groups.google.com/forum/#!topic/wild-orchids-of-greece/3gCrT7TpZAk

και ως αναφέρει στο σχόλιο ο φίλος Γιώργος Παντάκης  Crocus cancellatus subsp. mazziaricus,

                                Τα πέταλά του μπορεί να είναι  με απόχρωση από λευκά έως  πολύ απαλό μοβ, έχει τρεις νευρώσεις έντονες μοβ και περισσότερες πιο αχνές σε χρώμα επίσης μοβ.

                                     Ενας ακόμη κρόκος που φύεται αρχές Δεκεβρίου με άγνωστη ονομασία μοιάζει με τον Crocus laevigatus, αλλά πιστεύω οτι δεν είναι ο ίδιος, σε μεγάλο πληθυσμό στο λόφο Μπαθίστα

όπως επίσης και στα μέσα  Οκτώμβρη

                               Υπάρχει μεγάλη ποικιλία κρόκων στη χώρα μας όπως ο κρόκος Χρύσανθος ,Crocus chrysantus, που βρέθηκε σε περιοχή της Χαλκιδικής, και σε βουνά γύρω απο τη Θεσσαλονίκη με πορτοκαλί χρώμα. Οί ανθήρες και τα στίγματα είναι  χρυσοκίτρινοι.

                                   Ο Κρόκος ο ωραίος, crocus pulchellus, πού επίσης βρέθηκε σε περιοχή της Χαλκιδικής.

Οί ανθήρες του εσωτερικά είναι λευκοί,και τα στίγματα πορτοκαλί πολυσχιδή.